KATHOLIEKEN EN PROTESTANTEN IN DE LIEMERS

De lange schaduw van de Tachtigjarige Oorlog

kat en prot

In de huidige tijd lijkt het christendom in de Liemers klein en onaanzienlijk geworden. Verschillen tussen katholiek en protestant bepalen niet langer de agenda. Ooit was dat anders. In de Liemers heeft zich vanaf de Tachtigjarige Oorlog een bijzondere en binnen Nederland unieke geschiedenis afgespeeld als het gaat om de verhouding tussen katholieken en protestanten. Luther en Calvijn maakten een fundamentele kritiek op een Middeleeuwse christendom zichtbaar en verlangden naar een oorspronkelijke, zuivere kerk. Maar Luther en Calvijn werden ook speelbal in handen van politieke en militaire belangen, tussen Nederland en Spanje. In de oostelijke Liemers, het graafschap Bergh, werd het calvinisme de officiële religie, in de westelijke Liemers, de Kleefse gebieden, bestond tolerantie en godsdienstvrijheid. In de oostelijke Liemers kwamen de oude kerken in handen van de calvinisten, in de westelijke Liemers bouwden zij nieuwe kerken naast de oude katholieke kerken. In de oostelijke Liemers oefenen de katholieken eeuwenlang hun godsdienst uit in schuurkerken en kwamen ‘missionarissen’ van de Hollandse Zending van over de grens. De katholieken hadden gewetensvrijheid, maar geen vrijheid van godsdienstuitoefening. 

Langzaam spoelt de tijd over deze oude situatie. De Franse Revolutie kwam en in principe kregen de katholieken hun godsdienstvrijheid terug.  De westelijke Liemers kwam in 1816 bij Nederland en kreeg dezelfde rechten als de dorpen in het oostelijk deel. Katholieken begonnen voorzichtig nieuwe kerken te bouwen (waterstaatskerken), maar pas na het herstel van de Bisschoppelijke Hiërarchie in 1853 werd de Liemers, die altijd al voor het grootste deel katholiek was gebleven, overdekt met een groot aantal neogotische kerken, waarvan de torens tot in de hemel reikten. In die eeuw kwam er ook een scheiding tussen hervormden en gereformeerden tot stand. Opnieuw een strijd om een terugkeer naar een zuiver christendom. 

Een tijd lang bepaalde de verzuiling het openbare leven in deze streek. In de 20e eeuw werden de oude verschillen tussen katholieken en protestanten na verloop van tijd minder, kwam er een oecumene, maar ook een ontkerkelijking. Anno 2019 worden de meeste katholieke kerken, ook de neogotische uit de 19e eeuw, gesloten. Mensen gaan niet meer naar de kerk. Wat is er gebeurd dat de kerken niet meer in de behoefte van mensen kunnen of willen voorzien? 

Leen den Besten en Theo Salemink zullen hierover spreken en ook met elkaar in gesprek gaan over

‘Katholieken en protestanten in de Liemers, verleden, heden en toekomst'

 

Datum:                          dinsdag 10 maart 2020

Plaats:                           Ons Huis, Dr. Honigstraat 3 te Zevenaar                                      

Aanvang:                      20.00 uur                                                                        

Leiding:                          Leen den Besten en Theo Salemink                                                        

Kosten:                         € 5,-

Contactpersoon:             Theo Salemink, tel. (0316) 34 06 68