Consequentie

Het denken behoort in het handelen op te gaan, zo wordt er gezegd; men moet consequent zijn en volgens de onderkende waarheid leven. Niettemin: brengt een consequentiedergelijk consequentiegebod uiteindelijk toch niet een zelfcensuur? Men durft tenslotte slechts dat te denken wat men ook meent te kunnen leven; of omgekeerd: men wil tegen elke prijs, ook al betekent het vernietiging, iets leven, alleen omdat men het heeft gedacht. De ene keer mist men het radicale denken, de andere keer offert men aan het zuivere denken de verspreide ligging van het levende handelen op. Moet men niet denken en handelen uiteenrukken, opdat het denken en het handelen tot hun recht en hun waarheid komen? Spinoza doet ergens de zinvolle uitspraak: 'Alleen wanneer ik niet alles mag doen, kan ik alles denken.' Dus stel dat het radicale denken tegen de handelingscompromissen en deze tegen het radicale denken beschermd moeten worden, dan moet inderdaad worden afgezien van: consequentie.
Er zijn leefbare en niet-leefbare waarheden. Men moet aan beide vasthouden, hetgeen men echter slechts kan, wanneer men de gevaarlijke illusie van hun onderlinge convertibiliteit opgeeft. Een netelige evenwichtsoefening.

RĂ¼diger Safranski, Arthur Schopenhauer. De woelige jaren van de filosofie, Baarn 1990, 333.
Go to top