Trots

 
Wij zijn geschapen met aspiraties. Wij hunkeren naar succes en kennis en macht over dingen, een doel in het leven, omdat hieruit het materiaal wordt gevormd waardoor de zin van de menselijke overleving verder gaat dan louter en alleen de prolongatie van het biologische omhulsel. Het genoegen van presteren en goeddoen is een ervaring die alleen de mens is voorbehouden, en de ultieme drijfveer zich als mens edel te gedragen. Deze ervaring heet trots. (...)
trots
Mieke Diekman, Afrikaanse trots,
acryl op doek, 70 x 70 cm.
 
 
Waarom is trots in 's hemelsnaam niet een van de kardinale deugden? Zelfrespect, zelfwaardering, zelfvertrouwen, de ingrediƫnten waaruit trots is samengesteld, zijn essentieel voor het gedijen van de mens. Zij staan ten dienste van ons prestatievermogen en van het plezier dat wij aan onze prestaties beleven.
(...) Evenals bij de schaamte is er zowel een 'besef van trots' als een 'gevoel van trots'. Het eerste is een algemeen besef van eigenwaarde, het besef een fatsoenlijk, goed mens te zijn. (...) Een besef van trots is belangrijk - het heeft invloed op onze manier van doen, onze aspiraties, de manier waarop wij tegenslagen incasseren en overwinningen aanvaarden.
Het is ook van invloed op de manier waarop wij door anderen worden behandeld. Het respect of de minachting die wij onszelf toekennen, hangt als een uithangbord om onze hals en vraagt om de bijpassende behandeling, die wij meestal prompt krijgen.Het bewuste gevoel van trots komt daarentegen vooral voor bij incidentele gebeurtenissen. Wij ervaren trots als we merken dat we iets heel goed hebben gedaan. (...) Wij voelen ons gewoon 'goed' of 'voldaan'. Trots kan toenemen door openbare erkenning, maar het is de aard van de activiteit zelf die het trotse gevoel teweegbrengt. (...) De drijfveren van de trots zijn de openbare en de particuliere bevestigingen ervan.

Willard Gaylin, Adam en Eva en Pinocchio. Mens zijn, mens worden, Baarn 1992, 104-107.